Ontwerp en constructie
De romp is van polyester, waarbij het voorste deel is verstijfd met Tensil-Cor-laminaat, terwijl mat en geweven roving de rest van het oppervlak versterken. Het dek is een polyester sandwich met een multiplex kern, en de voetrails zijn van teak op een overigens strak dek dat conservatief is afgewerkt met accenten van dit hout. Benedendeks bedraagt de loden ballast volgens één bron ongeveer 3.700 pond, terwijl een andere bron spreekt van 3.600 pond, gegoten en vastgehouden door interne loden boren van een inch dik staal, gecentreerd over de kiel en aangevuld met het gewicht van de motor om het risico op platvaren te verminderen. De mast loopt door het dek naar de loden ballast voor extra sterkte, en het roer hangt aan een skeg dat is bevestigd met een bronzen roerbeslag. De werf beweerde dat de V-vormige onderkant van de kiel en de scherpe achterrand liftende werking veroorzaakten, terwijl de intrede van de skeg meer liftend oppervlak toevoegde en het wispelturige gedrag bij het sturen dat sommige vrijhangende roeren vertonen, wegnam. Practical Sailor oordeelde haar een stevig gebouwde, comfortabel ingerichte, snelle serieboot die typisch was voor de vroege jaren 70. (1)
Tuigage en bediening
Als toptuigage sloep heeft de Tartan 30 een enkel bovenwant en onderwant dat naar binnen is geleid naar schotverbonden puttingijzers, met staand want van 1x19 roestvrij staal van een kwart inch of meer en halve inch gegoten bronzen wantspanners. De smalle binnenwaarts geplaatste wantbasis houdt haar competitief aan de wind ten opzichte van nieuwere ontwerpen, en de op de kiel geplaatste mast betekent dat er geen zorgen zijn over onderdekse ondersteuning. Eigenaren spreken lovend over de tuigage: de ene omschrijft deze als kogelvrij, comfortabel en gemakkelijk te zeilen met zeer weinig loefgierigheid, en een ander noemt haar zeer goed uitgebalanceerd. In Practical Sailor vonden recensenten haar een echte ruimewindse zeiler, vrij van de extreme loefgierigheid en het IOR-probleem bij achter de wind dat sommige tijdgenoten plaagde, en merkten op dat ze het beste hoog aan de wind zeilt — comfortabel, stabiel, redelijk handzaam en bescheiden droog. Met de wind van achteren blijft ze beter hanteerbaar dan latere opvolgers met vrijhangende roeren en dunne kielen, hoewel een brede wind met grote achteropkomende golven de loefgierigheid moeilijk kan maken. Een hoge mast was ooit optioneel en helpt bij licht weer, waarbij een klapschroef en een genua van minimaal 150% wordt aanbevolen.
Accommodatie
Er werden twee interieurplannen aangeboden: een versie met de kombuis aan bakboord en een versie met de kombuis achterin. Beide bieden slaapplaatsen voor zes personen via twee hoekkooien, een V-kooi voorin en een kooi in de bakboordhut die kan worden omgebouwd tot tweepersoonskooi. De indeling met de kombuis achterin ruilt de bakboordhoekkooi in voor een bankkooi aan stuurboord. De stahoogte bedraagt 6 voet 1 inch in de salon en de voorhutten; de kooien zijn minimaal 6 voet 5 inch hoog en acht vaste patrijzen zorgen voor daglicht. Het toilet is afgesloten met een scharnierdeur voor privacy en beschikt over een roestvrijstalen wastafel en een doucheslang, met een hangkast voor natte kleding er tegenover. Voor het interieur is geïmporteerd hout gebruikt met een handgemaakte olieafwerking. Een eigenaar bevestigt dat het interieurbeton is van massief teak in plaats van fineer of multiplex. De motor bevindt zich in een bak op de voorzijde van de salon: dit belemmert de leefruimte maar biedt uitzonderlijke toegankelijkheid. Practical Sailor vond het toilet en de V-kooien voorin krap, de lage houten kuipranden oncomfortabel en de opbergruimte minder royaal dan bij veel vergelijkbare boten. (1)
Bekende problemen
De doft van de kajuittrap zit te laag om te voorkomen dat een volgelopen kuip onderin loost, wat helpt verklaren waarom ze benedendeks natter is dan de meeste boten en waarom de hoekkooien door de kajuittrap besproeid en doorweekt worden. De gootsteen is gevoelig voor overlopen en het lekken van water op de vlonder. De meeste eigenaren melden duidelijke achteruitgang van de gelcoat — haarscheurtjes, holtes en krijtachtigheid — terwijl blazen en delaminatie van het dek gemiddeld zijn. De teakhouten vlonder oogst het meeste kritiek benedendeks. De puttingijzers lekken, en omdat het mastdoorvoerwater doorlaat, komt corrosie bij de mastvoet en de mastspiegel veel voor; de verlijmde verbindingen bij het hoofdschot en de stang die het dek met de mastvoet verbindt moeten zorgvuldig worden gecontroleerd. Aan de grond lopen of slecht uit het water halen en stallen kan de wrangen en kielbouten loswerken, of zelfs de romp doen buigen en scheuren, waarbij een niet-uitgelijnde motor of een opening tussen het drijfvermogen en de ballast wijst op bilgeproblemen. De Atomic 4 moet na het terugstromen van water via de uitlaat soms worden gereviseerd, en de brandstoftank heeft de neiging om te roesten; de Farymann-dieselmotor is geen duidelijke upgrade omdat onderdelen schaars en duur zijn. Onvoldoende lieren zijn een chronisch tekort.
Refits en eigendom
De originele Universal Atomic 4 benzinemotor is zo toegankelijk dat deze meestal beter dan gemiddeld is onderhouden en nog steeds bruikbaar moet zijn. Een lid van de Chesapeake-vloot documenteerde het monteren van een Yanmar 2GM20 dieselmotor in de bestaande motorbak zonder aanpassingen, wat een veelvoorkomende upgrade is. Dankzij de duurzaamheid van de tuigage hebben verschillende boten de voorste onderwant vervangen door babystays. De boot ligt beter in een goede kantelkoker dan op steunpoten, en met een bemanning van vier of vijf personen racet hij hard op een bescheiden zeilbudget volgens PHRF, terwijl hij voor een echtpaar blijft fungeren als weekend- en vakantiezeiler.
Het oordeel
De Tartan 30 is een Sparkman & Stephens-klasse die boven haar lengte uitstijgt: snel aan de wind, stabiel hoog aan de wind en vrij van de gebreken van haar tijdperk op ruime koersen, met een onverwoestbare tuigage en een toegankelijke motor. De nadelen zijn een nat, soms krap interieur met beperkte opbergruimte en een bekende lijst met lekkages en corrosiepunten die een zorgvuldige keuring waard zijn.
Pluspunten
- Ontworpen door Sparkman & Stephens en beproefd in de wedstrijden van de vroege jaren 70
- Op de kiel geplaatste mast en een onverwoestbaar ogend want met binnenverwanten voor uitstekende grip aan de wind
- Uitzonderlijke motortoegang in de voorste salon
- Twee verschillende indelingen; massief teakhouten interieur
- Levendige, goed uitgebalanceerde handling met een milde loefgierigheid
Minpunten
- Lage kajuittrap dreigt onder water te lopen; natte boot en kwetsbare hoekkooien
- Lekkende puttingijzers en mastdoorvoer veroorzaken corrosie bij de mastvoet en het schot
- Krappe natte cel en V-kooien; ondermaatse opbergruimte
- Rostende brandstoftank en risico op overstroming van de Atomic 4-uitlaat; Farymann-onderdelen zijn schaars
- Chronisch gebrek aan lieren; wijdverspreide achteruitgang van de gelcoat
