Ontwerp en constructie
De Meltem werd ontworpen door Henri Amel als de meest praktische en geavanceerde oceaanzeiler die hij kon bedenken terwijl deze nog hanteerbaar bleef voor twee personen. De werf bouwde hem van polyester met een vaste kiel met een diepgang van twee meter, een breedte van 4,25 meter en een waterverplaatsing van 15.000 kilogram. Met 51 exemplaren was de productieserie kort, en de financiële druk van het bouwen van zo'n groot en complex jacht met destijds gangbare methoden bracht het bedrijf bijna ten val. De naam zelf volgt de oude Amel-traditie om winden te eren — Meltem is het Franse woord voor de Meltemi-winden in Griekenland — en elk model uit die tijd droeg de naam van een wind of een eiland. (1)
Tuigage en zeilplan
De tuigage van de Meltem roept discussie op omdat de bronnen verschillen: de fabrieksaantekeningen noemen het een kits, terwijl de datasheet van SailingTheWeb het omschrijft als een sloep met 150 vierkante meter zeiloppervlak. Wat duidelijk is, is dat de kits-configuratie, zoals beschreven door de werf, werd gekozen voor praktisch gebruik in plaats van puur voor prestaties — een tuigage die pure snelheid inruilt voor hanteerbaar zeilbeheer en nuttige hulpmiddelen. De bezaansboom verdient zijn plaats door te dienen als hijspunt: een blok aan het uiteinde kan een buitenboordmotor of bijboot hijsen met behulp van de reserveval, en de boom draagt ook antennes of een radarschijf. Die veelzijdige benadering is typisch Amel — elke buitenboordconstructie heeft een dubbele functie voor het toerzeilersduo op zee met een kleine bemanning. (1)
Accommodatie en kuip
De indeling met middenkuip wordt door de werf omschreven als tijdloos, en dat is duidelijk te zien in de details. De kuipvloer ligt zeer laag en vormt het deksel van de motorruimte, met uitstekende toegang via een enorme luik; een tweede ingang bevindt zich in de kaartentafel. Het stuurwiel is aan bakboord gemonteerd, buiten handbereik gehouden, en de bestuurdersstoel is beschut met een uitzicht van 380 graden. Een massieve, vaste bimini beschermt de kuip tegen wind, golven en zon, en de ruimte biedt plaats aan twee lange banken die geschikt zijn voor drankjes met een groep of kunnen dienen als slaapplaatsen om buiten te overnachten — waardoor de beschutte kuip de bemanning bespaart wat betreft de dauw van slapen in de open lucht. Voorin blijven vier traditionele bovenkajuitkisten droog en herbergen ze zeilzakken, reserve ankers en lijnen, terwijl de kuipkisten een leeggelaten bijboot, buitenboordmotor, vuilwatertanks en reserveonderdelen op kunnen. (1)
Uitrusting en door eigenaren gemodificeerde voorbeelden
Een gedocumenteerd exemplaar van een Meltem met een zelfbouwuitvoering laat zien hoe ver deze boten kunnen worden gepersonaliseerd. Die romp is uitgerust met een grote windvaanstuurinrichting op een stuurboordsmast die is voorzien van een kraan en blokken die naar een elektrische lier lopen om zware lasten te hijsen. De reddingvlot ligt in een aangepaste kist die is geïntegreerd in de zeereling, zodat het naar buiten kan worden gelaten zonder dat er getild hoeft te worden. Opvallend is dat deze boot afstapt van de traditionele elektrische rolfok- en -giekinstallaties van Amel. In plaats daarvan worden er lazy jacks op beide zeilen gebruikt, een doorlopend grootzeilrif dat via Spinlock-blokken naar de kuip loopt en wordt bediend met een grote elektrische Harken-lier, en een Garhauer-overloop met een vaste neerhouder. Een hogere Sparcraft-mast met twee zalingen bracht een tweede stag voor gebruik als stormfok, terwijl een boegspriet een asymmetrische spinnaker of Code Zero draagt op een Selden-rolsysteem. Alleen de Profurl-genovaroller blijft elektrisch — handmatig bedienbaar met een lierhandgreep indien nodig. Het ankergerei is serieus: een Lofrans Tigres 1500W-ankerlier hijs een 40 kg Rocna-anker met 100 meter 10 mm ketting.
Het oordeel
De Meltem is een zeldzame, ambitieuze Amel — een zestien meter lange kits (of sloep volgens de technische fiche) die in zeer kleine aantallen en met enorme kosten voor de werf is gebouwd, maar die de overtuiging van Henri Amel belichaamt dat oceaanzeilen praktisch moet zijn voor een echtpaar. De kuipconstructie, de motorbereikbaarheid en de multifunctionele tuigage laten een ontwerponderstelling zien die gericht is op het daadwerkelijke gebruik in de praktijk in plaats van op glansvolle specificaties.
Pluspunten
- Indeling met middenkuip met uitzonderlijke toegang tot de motor via de vlonderluik en de deur van de kaartentent
- Bezaanboom dient tevens als mastvoet en antennehouder, wat de rompslomp op het dek vermindert
- Beschutte, 380-graden uitzicht over de toegang tot een stevige bimini met buitenruimte voor slapen
- Droge bakskisten en kuipkisten die ruim genoeg zijn voor serieuze toeruitrusting
Minpunten
- Zeer geringe productie (51 rompen) en historisch hoge bouwkosten beperken de beschikbaarheid en zullen waarschijnlijk de kosten voor onderhoud verhogen
- Wisselende tuigagebeschrijvingen tussen bronnen (kits vs. sloep) maken verwachtingen complexer
- Sommige exemplaren van eigenaren missen de standaard Amel rolfok, wat een nauwkeurige inspectie van de zeilbediening vereist
