Ożaglowanie typu cat i cat-kecz

Ożaglowanie typu cat sprowadza żeglowanie do prostej idei: przesunąć maszt maksymalnie ku dziobowi i nieść jeden grot, często na maszcie wolnostojącym (bez olinowania stałego). Cat-kecze dzielą tę ideę na dwa wolnostojące maszty. W obu przypadkach takielunek ten ma na celu ograniczenie olinowania stałego, uproszczenie obsługi i sprawienie, by kontrola nad żaglami nie przypominała zarządzania skomplikowaną rzeźbą z drutu.

Te typy ożaglowania to nie tylko staromodne ciekawostki. Jachty takie jak z rodzin Nonsuch i Freedom udowodniły, że wolnostojący takielunek doskonale sprawdza się na współczesnych laminatowych jachtach turystycznych.

Catboaty

Catboat ma jeden maszt, zwykle przesunięty mocno ku dziobowi, i jeden duży żagiel. Tradycyjne catboaty były szerokimi jednostkami roboczymi o małym zanurzeniu, przystosowanymi do osłoniętych wód przybrzeżnych. Współczesne turystyczne catboaty zachowują tę prostotę, ale mogą wykorzystywać wolnostojące maszty aluminiowe lub węglowe oraz bomu typu wishbone.

Zalety są widoczne natychmiast. Nie ma przedniego żagla, który trzeba przerzucać przy zwrotach. Kokpit może być prosty. Jacht może mieć ogromną wysokość i przestrzeń we wnętrzu w stosunku do swojej długości, ponieważ maszt znajduje się z przodu, a kadłub jest szeroki.

Cat-kecze

Cat-kecz posiada dwa bezsztagowe maszty, zazwyczaj z jednym żaglem na każdym z nich i bez żagli przednich. Celem jest podział powierzchni żagli bez konieczności stosowania olinowania stałego, jak na klasycznym keczu. Robienie zwrotów przez sztag może być bardzo łatwe, ponieważ nie ma tu foków, które trzeba by przeciągać przez przedni trójkąt ożaglowania.

Takielunek ten może być doskonałym rozwiązaniem do żeglugi w małej załodze. Refowanie poszczególnych żagli zmniejsza obciążenia. Jacht można zrównoważyć poprzez regulację stosunku mocy przedniego i tylnego żagla. Niektóre projekty wykorzystują bomy typu wishbone, co sprawia, że kształt żagla i praca szotami różnią się od tradycyjnych rozwiązań.

Kwestia inspekcji

Bezsztagowy nie oznacza nieobciążony. Oznacza to, że maszt musi przenosić obciążenia gnące bez pomocy want. Obciążenia te kumulują się przy przejściu przez pokład (partnerach), stopie masztu, łożyskach, strukturze laminatu oraz na samym drzewcu.

Należy dokładnie skontrolować maszt i system jego podparcia. Trzeba szukać śladów kompresji, pęknięć, podciekania wody, korozji przy aluminiowych okuciach pokładowych, uszkodzeń włókna węglowego, zużycia łożysk na masztach obrotowych oraz dawnych napraw ukrytych pod farbą. Wymiana drzewc może być skomplikowana i kosztowna.

Wady i zalety pod żaglami

Ożaglowanie typu cat potrafi być cudownie proste w kursach pełnych i w codziennej obsłudze. Sprawność przy żegludze pod wiatr zależy w dużej mierze od konkretnego jachtu, kształtu żagli i jakości płetw nośnych. Szeroki catboat z płytkim podwodziem nie będzie ostrzył tak wysoko jak wąski slup z finkilem. Dopracowany cat-kecz może pozytywnie zaskoczyć, ale nie należy kupować jachtu z tej kategorii w ciemno.

Drugim kompromisem jest wsparcie rynku. Klasyczne slupy są doskonale znane każdemu żaglomistrzowi i riggerowi. Maszty wolnostojące mają mniejszą bazę wiedzy specjalistycznej. Jest to jednak do opanowania, jeśli społeczność właścicieli jest silna, a jacht ma dobrą dokumentację.

Kiedy ożaglowanie cat i cat-kecz ma sens

Wybierz catboat lub cat-kecz, jeśli łatwość obsługi, prostota w kokpicie, żegluga po płyciznach i oryginalny design są dla Ciebie ważniejsze niż regatowe ostrzenie do wiatru czy łatwa sprzedaż na masowym rynku. Mogą to być doskonałe jachty do samodzielnego prowadzenia przez właścicieli, którzy dokładnie wiedzą, czego chcą.

Zachowaj ostrożność, jeśli takielunek nie ma dokumentacji, konstrukcja masztu wygląda na zmęczoną, a sprzedający nie potrafi wyjaśnić, w jaki sposób drzewce były kontrolowane i serwisowane. Cała ta koncepcja opiera się na sprawności kilku niezwykle ważnych elementów konstrukcyjnych.