Założenia projektowe i przeznaczenie
Główną misją modeli Southerly 42 i 420 było przełamanie tradycyjnego kompromisu, na jaki musieli godzić się właściciele jachtów turystycznych. Historycznie, dzielność oceaniczna wymagała głębokiego, ciężkiego kilu, co zamykało przed jachtami drogę do płytkich zatok, tropikalnych raf czy osuszających się w czasie odpływu portów. Rob Humphreys rozwiązał ten problem, projektując kadłub o umiarkowanej wyporności z masywną, płaską żeliwną płytą denną wpuszczoną w dno, połączoną z profilowanym kilem obrotowym o dużym wydłużeniu. Taka konfiguracja pozwala jachtowi żeglować po płytkich rzekach, bezpiecznie osiadać na dnie całkowicie na płasko, a po pełnym opuszczeniu kilu – żeglować pod wiatr z wydajnością głębokich jachtów regatowych. (4, 5, 6)
Wnętrze zaprojektowano z myślą o parach mieszkających na pokładzie przez dłuższy czas. Standardowe układy opierają się na koncepcji podniesionego salonu, w którym strefa wypoczynkowa i stanowisko nawigacyjne znajdują się na podeście wzniesionym ponad podłogę kabiny. Zapewnia to panoramiczną, 270-stopniową widoczność przez duże okna nadbudówki, co stanowi ogromny komfort psychiczny podczas długich przejść lub wacht w zimne dni. Jakość wykończenia wnętrza ewoluowała na przestrzeni lat; wczesne jednostki ze stoczni Northshore charakteryzowały się solidną, tradycyjną stolarką z mahoniu i teku, podczas gdy współczesne realizacje Concept Marine Group oferują jaśniejsze, luksusowe wykończenie na zamówienie, z wykorzystaniem zaawansowanej obróbki CNC i lekkich, modułowych szafek kompozytowych. Niezależnie od okresu produkcji, wnętrze wyróżnia się solidnymi uchwytami, głębokimi kojami wachtowymi i doskonałym dostępem do komory silnika, co stawia ten jacht w jednym rzędzie z markami premium, takimi jak Hallberg-Rassy czy Oyster. (6, 7)
Wersje i konfiguracje
Ten sam kadłub o długości 43,64 stopy był konfigurowany w trzech głównych układach. Oryginalny Southerly 42 RS (Raised Saloon) posiadał kokpit rufowy. Został on później zmodernizowany do wersji Southerly 42 RST (Raised Saloon, Twin Wheels), w której wprowadzono dwa koła sterowe i przeniesiono wózek szotów grota z kokpitu na dach nadbudówki, co uporządkowało przestrzeń roboczą na pokładzie i ułatwiło obsługę żagli w małej załodze. (8, 9)
W 2012 roku stocznia Northshore zaprezentowała model Southerly 420. W tej wersji kokpit przeniesiono na śródokręcie, co jest układem szczególnie cenionym przez tradycyjnych żeglarzy oceanicznych. Konfiguracja z centralnym kokpitem znacznie podniosła stanowisko sterowe, zapewniając doskonałą ochronę przed falami zalewającymi pokład i pozwalając na wygospodarowanie wspaniałego, szerokiego apartamentu armatora na rufie. Ta rufowa kabina wyposażona jest w centralną, wyspową koję podwójną, własną strefę wypoczynkową oraz osobną toaletę, co czyni jacht wyjątkowo komfortowym dla żeglującej pary.
Uniwersalność modelu podkreśla również wybór takielunku. Najpopularniejszą konfiguracją jest ożaglowanie Solent, składające się z foku samozwrotnego na wewnętrznym sztagu (do łatwego halsowania w trudnych warunkach pogodowych) oraz większego reachera lub Code Zero na zewnętrznym sztagu, zapewniającego dobre osiągi przy słabym wietrze. Opcje masztu obejmują standardowy, stawiany na pokładzie maszt aluminiowy z systemem refowania jednolinowego lub elektryczny system rolowania w maszcie. (10)
Właściwości nautyczne i prowadzenie
Właściwości nautyczne modeli Southerly 42 i 420 są ściśle powiązane z parametrami zmiennego zanurzenia. Przy wyporności 25 002 funtów i stosunku balastu do wyporności na poziomie 32,36 % jacht zachowuje się wyjątkowo stabilnie i przewidywalnie na fali. Stosunek wyporności do długości (D/L) wynoszący 230,48 klasyfikuje go jako jacht turystyczny o umiarkowanej wyporności, zdolny do zabrania dużych zapasów niezbędnych do dalekiej żeglugi bez utraty łagodnej, komfortowej pracy na fali – co potwierdza wysoki wskaźnik komfortu wynoszący 32,15. (10)
Pod żaglami fizyczna praca kilu obrotowego jest niezwykle odczuwalna. Gdy kil jest całkowicie opuszczony do maksymalnego zanurzenia wynoszącego 8 stóp 11 cali, jacht zyskuje ogromny moment prostujący. Ten głęboki płat o dużym wydłużeniu pozwala na dłuższe niesienie żagli przy silniejszym wietrze i efektywne ostrzenie do 30 stopni kąta wiatru pozornego. Układ dwóch półzrównoważonych sterów sprawia, że nawet w przechyle ster zawietrzny pozostaje całkowicie pionowy i głęboko zanurzony, co zapewnia precyzyjną kontrolę i eliminuje tendencję do niekontrolowanego ostrzenia czy przeciągnięcia strug. (5, 10)
Przy stosunku powierzchni żagli do wyporności (SA/D) wynoszącym 15,17 jacht nie jest demonem prędkości w słabych wiatrach. Przy wietrze poniżej ośmiu węzłów sam fok samozwrotny może nie wystarczyć do sprawnego żeglowania. Jednak rozwinięcie reachera na takielunku Solent szybko ożywia kadłub. Na kursach z wiatrem podniesienie kilu do połowy zmniejsza opór wody i zapobiega tendencji do „potykania się” kadłuba o własny kil na dużych, doganiających falach, co zapewnia niezwykle stabilną i niemęczącą żeglugę w pasatach. Przy podchodzeniu do płytkich kotwicowisk całkowite podniesienie kilu zmniejsza zanurzenie do zaledwie 2 stóp 9 cali. (6, 9, 10)
Sytuacja rynkowa i koszty eksploatacji
Ponieważ jachty Southerly były produkowane przez różne stocznie i często w niewielkich seriach, modele Southerly 42 i 420 zajmują bardzo wyspecjalizowaną niszę na rynku wtórnym. Osiągają one znacznie wyższe ceny niż masowo produkowane jachty turystyczne z tych samych roczników. Kupujący chętnie płacą więcej za unikalne połączenie dzielności morskiej i małego zanurzenia, dzięki czemu jachty te wyjątkowo dobrze trzymają swoją wartość. (11)
Potencjalni właściciele muszą jednak dokładnie zaplanować budżet na specyficzne koszty utrzymania tej konstrukcji. Serwis lub naprawa zaniedbanego systemu zmiennego zanurzenia może okazać się poważnym wydatkiem. Choć sama konstrukcja kadłuba jest niezwykle solidna, siłowniki hydrauliczne, przewody, pompy elektryczne i sworznie obrotowe obsługujące ciężki kil wymagają regularnych przeglądów. Kupujący musi liczyć się z tym, że każda jednostka wymagająca pełnego remontu mechanizmu podnoszenia kilu lub wymiany wewnętrznych nylonowych podkładek dystansowych będzie musiała trafić do specjalistycznej stoczni, która dysponuje warunkami do bezpiecznego demontażu i wysunięcia z kadłuba kilu o wadze 3400 funtów. (12, 13, 10)
Typowe usterki i diagnostyka
Głównym punktem technicznym podczas inspekcji każdego jachtu Southerly musi być zespół kilu obrotowego. Sam kil jest odlewem żeliwnym, co oznacza, że jest podatny na rdzę w przypadku uszkodzenia powłoki epoksydowej. Jeśli woda przedostanie się pod powłokę, pęczniejąca rdza może doprowadzić do zablokowania kilu w laminatowej skrzyni kilowej. Naprawa wymaga demontażu kilu, wypiaskowania go, ponownego zabezpieczenia komercyjną farbą epoksydową oraz wymiany zużywalnych nylonowych lub delrinowych podkładek dystansowych, które zapobiegają obijaniu się kilu o ścianki skrzyni podczas żeglugi. (12, 13, 4)
Płyta denna, przymocowana do kadłuba masywnymi śrubami ze stali nierdzewnej, może również ulegać korozji szczelinowej, jeśli uszczelnienie ulegnie degradacji. Obecność wody w zęzie powinna natychmiast skłonić do dokładnego sprawdzenia momentu dokręcenia śrub kilowych oraz stanu uszczelniacza na łączeniu płyty z kadłubem.
Dodatkowo, konstrukcja z podniesionym salonem charakteryzuje się dużymi powierzchniami przeszkleń. We wczesnych egzemplarzach z Northshore oraz niektórych modelach z połowy okresu produkcji klej i uszczelniacz użyte do montażu tych dużych okien panoramicznych mogą ulegać degradacji pod wpływem promieniowania UV, co prowadzi do przecieków do kabiny. Ponowne wklejenie tych okien to drobiazgowa i bardzo pracochłonna praca. Niektórzy właściciele jachtów z początku lat 2010. (okres zmian właścicielskich w stoczni) zwracali również uwagę na drobne problemy estetyczne z instalacją elektryczną i okuciami – np. zawiasy w kabinie i oprawy oświetleniowe wykazujące przedwczesną korozję z powodu użycia osprzętu o zmiennej jakości. (11, 12)
Modernizacje i doposażenie
Przejęcie marki Southerly przez Concept Marine Group wprowadziło nowoczesne standardy do procesu budowy. W nowszych kadłubach stosuje się infuzję próżniową z użyciem wysokiej jakości żywic winyloestrowych, co praktycznie eliminuje ryzyko osmozy i znacznie usztywnia strukturę wokół skrzyni kilowej. (3, 7)
W przypadku starszych jednostek dostępnych na rynku wtórnym najczęstsze modernizacje dotyczą niezależności energetycznej. Duże obciążenie instalacji prądu stałego przez pompy hydrauliczne kilu, kabestany elektryczne i inne nowoczesne udogodnienia sprawia, że wymiana akumulatorów na litowo-żelazowo-fosforanowe (LiFePO4) jest niezwykle popularnym elementem remontu. Właściciele często instalują alternatory o dużej wydajności lub zintegrowane systemy generowania energii, a także rozbudowane panele słoneczne montowane na aluminiowych bramkach rufowych wykonywanych na zamówienie.
Ze względu na dużą powierzchnię boczną nadbudówki i płytki profil boczny przy podniesionym kilu, manewrowanie z małą prędkością w ciasnych marinach może być wyzwaniem. Montaż zarówno dziobowego, jak i rufowego steru strumieniowego stał się powszechną i bardzo zalecaną modernizacją, zmieniającą cumowanie ze stresującego momentu w kontrolowany, prosty manewr.
Werdykt
Southerly 42 i 420 wyróżniają się jako bezkonkurencyjne jachty o podwójnym przeznaczeniu, stworzone dla tych, którzy chcą bez wahania przemierzać oceany, a następnie wpływać na śródlądowe kanały, płytkie mielizny Bahamów czy osuszać się na odpływach. Choć wymagają bardziej skrupulatnego harmonogramu konserwacji niż zwykłe jachty ze stałym kilem, korzyści płynące z żeglugi ze zmiennym zanurzeniem są nie do przecenienia. (12, 6, 10)
Zalety
- Niezrównana uniwersalność zanurzenia, pozwalająca na wpływanie na wody o głębokości poniżej trzech stóp, przy jednoczesnym zachowaniu głębokiego zanurzenia zapewniającego doskonałe osiągi oceaniczne.
- Wyjątkowa stabilność kursowa i bezpieczeństwo przy żegludze z wiatrem z częściowo podniesionym kilem, co eliminuje ryzyko „potknięcia się” o kil.
- Wysoka jakość budowy z solidnymi marginesami bezpieczeństwa i wzmocnieniami strukturalnymi wokół zintegrowanej płyty dennej.
- Doskonała widoczność w zakresie 270 stopni z podniesionego salonu i stanowiska nawigacyjnego.
- Układ z dwoma sterami pozwala zachować pełną kontrolę i sterowność nawet przy dużych kątach przechyłu. (6, 10)
Wady
- Większa złożoność mechaniczna i wyższe koszty utrzymania związane z hydraulicznym układem kilu obrotowego.
- Centralna skrzynia kilowa zabiera zauważalną część przestrzeni w dolnej partii salonu.
- Słabe osiągi przy lekkim wietrze pod samym fokiem samozwrotnym, co wymaga stosowania żagli dodatkowych na kursach pełnych do utrzymania prędkości.
- Duża powierzchnia boczna nadbudówki może utrudniać manewrowanie w ciasnych miejscach bez sterów strumieniowych. (11, 13, 9)
