Ontwerp en constructie
De rompgeometrie van Hammond is bewust symmetrisch, en de polyester monobodem heeft geen binnenschalen in de rompen of onder het dek, waardoor het interieur eerlijk blijft en eenvoudig te keuren is. Het voorste deel tussen de rompen bestaat grotendeels uit massief glas, waarbij slechts de uiterst voorste voet of zo wordt overbrugd door een trampolijnennet. Dat massieve voordek zorgt wel voor extra gewicht, maar was een bewuste concessie aan de praktische toepassing op het water: het herbergt verschillende bakskisten die ruim genoeg zijn voor ankerkettingen, stootwillen en lijnen. Een eigenaar meldt dat het dek een balsakern heeft, terwijl de romp zelf van monobodem polyester is; in beide gevallen blijven alle bevestigingen van het dekbeslag gemakkelijk bereikbaar van binnenuit. De algehele constructie is voldoende, maar is naar moderne maatstaven achterhaald. (1)
Tuigage en handling
De originele Mk I had een hoge tuigage met een mast van meer dan 30 voet en een werkend zeiloppervlak van 250 vierkante voet, dat oploste tot 330 met de veelgebruikte 150 procent genua. Een standaard rolfok vereenvoudigde het zeilen met een kleine bemanning, en de dubbele steekzwaarden gaven de boot uitstekende eigenschappen aan de wind. De roeren zijn ophaalbaar maar klappen niet omhoog; als ze de bodem raken, zijn de achterkanten van hun roerkasten zo gebouwd dat ze breken in plaats van de rompen te beschadigen. Een stuurbalk verbindt de twee roeren en helmstokken zodat de boot als één geheel reageert. Eigenaren hebben gemerkt dat ze over een hoek van ongeveer 130 graden overstag gaan, en dat het aanhouden van de koers bij het verliezen van druk midden in de overstagmanoeuvre het beste wordt gedaan met een milde draai aan het roer in plaats van een harde ruk; achteruitzeilen met het roer omgekeerd is een gerapporteerde truc om uit een stall te komen. De eigen zeilnotities van de fabrikant waarschuwden dat catamarans kunnen kapseizen zonder dat ze zichzelf oprichten en adviseerden om het zeil vroegtijdig te reven. De boot versnelt beter als hij recht door een windvlaag heen vaart dan als hij wordt afgedragen. Een Hirondelle nam ooit de multihull-klasse voor zijn rekening in de Around the Isle of Wight-race, en in de redactiebijdrage van de bron werd de zeilprestatie destijds als uitstekend beoordeeld en nog steeds goed voor deze lengte, vooral als het een Mk I betreft. (1)
Accommodatie
Het brugdek is gecentreerd rond een U-vormige dinette met plaats voor vier personen, waarvan de tafel kan worden neergelaten om een grote kooi te vormen, zij het onderbroken door de mastondersteuningspaal die ook de klem draagt waarmee de tafel omhoog wordt gehouden. Vaste rugleuningen lopen langs de buitenzijde. De slaapplaatsen zijn verdeeld over de rompen: twee eenpersoons hoekkooien achterin, een eenpersoonskooi voorin in de stuurboordromp en de ombouwbare dinette, wat de standaardindeling vier of vijf slaapplaatsen oplevert. Het toilet met een handmatig afsluitbaar boordtoilet bevindt zich voorin de bakboordromp, hoewel de meeste Mk I's waren uitgerust met een boordtoilet en een kleine verstopte wasbak. Een kleine kombuis met een tweepits kookplaat bevindt zich achter de dinette op het brugdek, en een ingegoten gootsteen in de stuurboordromp dient deze. Opslag is voorzien via een netwerk van deurtjesloze bakskisten.
Bekende problemen
De configuratie met steekzwaard en hefbaar roer vereist aandacht voor de motor. Een buitenboordmotor met een lange schroefas steekt onder de romp uit en loopt, als deze niet omhoog is geklapt, het risico op vastlopen. De bouwjaar instructies zijn duidelijk: deze catamarans kunnen kapseizen en komen niet vanzelf weer rechtop. Vroegtijdig reven is dan ook geen aanbeveling, maar een absolute noodzaak.
Refits en eigendom
Een groot percentage van de Mk I-rompen is door eigenaren thuis afgebouwd, waardoor individuele boten variëren in afwerking en systemen. De latere Mk II had een kortere mast, en de Mk III uit de late jaren 70 stapte over op vaste kielen en een beter interieur; de daaropvolgende Hirondelle Family behield de lengte maar kreeg twee voet meer breedte, werd voorzien van een verder naar voren geplaatste kajuit en bood de Aero Rig met voorzeil en grootzeil op één roterende giek. Voor de Mk I zelf wordt een buitenboordmotor tot 25 pk gemonteerd in een kuip die ver naar achteren ligt, met brandstoftanks onder de stuurstoelen aan bakboord en stuurboord.
Het oordeel
De Hirondelle Mk I is een goed doordachte compacte catamaran die onder zeil groter presteert dan zijn lengte van 23 voet doet vermoeden, met een volwaardig interieur voor toervaren en de eerlijkheid van de bouwer over de grenzen van een multihull. De verouderde constructie en de variabiliteit bij zelfbouw vereisen dat de koper zorgvuldig inspecteert, maar het fundamentele ontwerp blijft een snelle, ruime boot voor weekenden weg.
Pluspunten
- Symmetrische rompen en omgekeerde zeeg in het water zorgen voor een groot interieurvolume voor deze lengte
- Dubbele steekzwaarden en hoge mast leveren uitstekende prestaties aan de wind en zeewaardig
- Praktische dinette op de brugdek, indeling met vijf slaapplaatsen en beschutte opslagruimte voorin
Minpunten
- Eénlaags en verouderde constructie; veel zelfbouwrompen met een ongelijkmatige afwerking
- Buitenboordmotor met lange schroefas kan vastlopen als deze niet helt; roeren klappen niet omhoog
- Kapseizen zonder herstel is een erkend risico; het zeil moet vroegtijdig worden gereefd
