Założenia projektowe i przeznaczenie
Główną misją Scheel 45 było zapewnienie bezpiecznego, luksusowego i wysoce komfortowego domu na wodzie dla żeglujących par i rodzin. Henry Scheel postawił na integralność strukturalną i komfort termiczny, stosując do budowy kadłuba laminat z przekładką piankową Airex. Ten materiał rdzeniowy był stosunkowo zaawansowany jak na połowę lat 70., oferując wyjątkowy stosunek wytrzymałości do masy oraz doskonałą izolację akustyczną i termiczną, dzięki czemu wnętrze pozostawało suche, ciche i wolne od kondensacji. Wizualnie jacht prezentuje na wodzie klasyczny profil z tradycyjnym dziobem łyżkowym, łagodnie wznoszącą się linią pokładu i umiarkowanymi nawisami, które pomagają zamaskować stosunkowo wysoką nadbudówkę centralnego kokpitu. (2)
Po zejściu pod pokład przez zejściówkę natychmiast uderza ogromna przestrzeń wnętrza. Oferując wysokość w kabinie wynoszącą pełne sześć stóp i cztery cale (ok. 1,93 m) na całej długości, układ wnętrza sprawia wrażenie niezwykle mieszkalnego i przestronnego, z zabudową i wykończeniem najwyższej, rzemieślniczej jakości. Mesa charakteryzuje się przestronnym układem z potężnym stanowiskiem nawigacyjnym przypominającym mostek niszczyciela, co pozwala na korzystanie z pełnowymiarowych map papierowych. Kambuz wyposażono w unikalną lodówkę z podwójnym dostępem i zaprojektowano tak, aby zapewnić bezpieczeństwo podczas przygotowywania posiłków w przechyle. Idąc ku rufie, w przejściu znajdziemy przedział na generator oraz dedykowaną, pełnowymiarową maszynownię, która zapewnia bezprecedensowy, swobodny dostęp do silnika i urządzeń. Kabina armatorska na rufie jest niezwykle nietypowa – posiada prywatną rufową zejściówkę prowadzącą bezpośrednio do drugiego, małego kokpitu rufowego na samej rufie. Pozwala to skipperowi wyjść na pokład i ocenić sytuację bez przechodzenia przez mesę czy wchodzenia do głównego centralnego kokpitu. Luksus apartamentu armatora podkreśla przynależna toaleta wyposażona w siedzącą wannę z prysznicem – co jest rzadkim komfortem na czterdziestopięciostopowym jachcie.
Wersje i konfiguracje
Choć Henry Scheel jest najbardziej znany w kręgach projektantów ze swojego opatentowanego kilu „Scheel Keel” – konstrukcji o małym zanurzeniu charakteryzującej się zaokrąglonymi, rozszerzonymi skrzydłami w dolnej części, które generują siłę nośną – oryginalne, budowane w Rockland jachty Scheel 45 korzystały z niezwykle uniwersalnej konfiguracji z mieczem. Taka konstrukcja pozwalała na uzyskanie minimalnego zanurzenia wynoszącego zaledwie cztery stopy i dziesięć cali (ok. 1,47 m) przy podniesionym mieczu, co otwierało drogę na płytkie akweny, takie jak Bahamy, przy jednoczesnym zachowaniu doskonałych właściwości nautycznych pod wiatr po opuszczeniu miecza.
Ożaglowanie zostało skonfigurowane głównie jako kecz, co dzieliło całkowitą powierzchnię żagli na mniejsze, łatwiejsze do opanowania części, z którymi dwuosobowa załoga mogła bez trudu poradzić sobie bez użycia dużych kabestanów o wysokich przełożeniach. Wielu właścicieli decydowało się na takielunek kutra w przednim trójkącie, tworząc wszechstronny, trzyczęściowy plan ożaglowania typu kecz-kuter, który pozwala na doskonały dobór żagli w ciężkich warunkach pogodowych. Po wyprodukowaniu pierwszej serii sześciu niestandardowych jachtów w Maine, formy i prawa do projektu zostały sprzedane firmie Thor Industries, spółce macierzystej Morgan Yachts. Morgan wykorzystał kształt kadłuba w kilku bardzo udanych wersjach seryjnych, najpierw wypuszczając go jako Morgan 45 (często oznaczany jako kecz 45-2 lub 452), a następnie modyfikując pokład i wnętrze na potrzeby firm czarterowych, takich jak The Moorings, co ostatecznie doprowadziło do powstania popularnych modeli Morgan 461 i 462. Te późniejsze wersje seryjne zastąpiły skomplikowany miecz stałym, zmodyfikowanym długim kilem, a konstrukcję przekładkową kadłuba zastąpiono jednorodnym laminatem poliestrowo-szklanym, poświęcając część oryginalnego wyrafinowania na rzecz solidnej prostoty. (2)
Właściwości nautyczne i prowadzenie
Na wodzie Scheel 45 zachowuje się w sposób przewidywalny i komfortowy, typowy dla klasycznego jachtu oceanicznego. Przy wyporności 30 000 funtów (ok. 13,6 tony) i stosunku balastu do wyporności wynoszącym 36,67 %, jacht jest wyjątkowo sztywny na żaglach i stabilny. Niosąc około jedenastu tysięcy funtów balastu, doskonale radzi sobie z pełnym ożaglowaniem przy silnym wietrze, wykazując budzącą zaufanie odporność na przechyły. Ten wysoki stopień stabilności odzwierciedla wskaźnik wywrotności na poziomie 1,78, co wskazuje na kształt kadłuba doskonale przystosowany do trudnych warunków oceanicznych.
Wskaźnik komfortu wynoszący 34,23 bezpośrednio przekłada się na zachowanie jachtu na fali. Charakteryzuje się on ciężkim, stabilnym ruchem, który bez trudu tłumi krótką, stromą falę przybrzeżną i oceaniczny rozkołys, zapewniając łagodną żeglugę i zmniejszając zmęczenie załogi podczas długich przejść. Stosunek wyporności do długości (D/L) na poziomie 221,49 plasuje go zdecydowanie w kategorii umiarkowanie ciężkiej i ciężkiej wyporności, co pozwala na osiąganie przyzwoitych prędkości przelotowych, gdy jacht znajdzie się w swoim żywiole. Jednak przy stosunku powierzchni żagli do wyporności (SA/D) wynoszącym 12,16, Scheel 45 jest niedożaglowany w słabych wiatrach. Przy słabej bryzie ciężki kadłub wymaga użycia dużego żagla kursowego (np. gennakera) lub pomocy niezawodnego, osiemdziesięciokonnego silnika stacjonarnego Ford Lehman, aby utrzymać dobrą prędkość.
Pod żaglami zmodyfikowany długi kil i ster na skegu sprawiają, że jacht doskonale trzyma kurs, zapewniając świetną stabilność kierunkową, dzięki czemu jednostka płynie jak po sznurku przy minimalnym nakładzie pracy sternika lub autopilota. Choć ta cecha jest błogosławieństwem podczas przejść oceanicznych, niesie za sobą wyzwania w ciasnych miejscach. Długi kil i duża powierzchnia zmoczona przekładają się na szeroki promień skrętu, co może utrudniać manewrowanie w zatłoczonych marinach. W rezultacie wielu współczesnych właścicieli doposażyło swoje jachty w stery strumieniowe dziobowe, aby ułatwić manewry portowe.
Sytuacja rynkowa i ekonomia
Oryginalny, zbudowany w Maine Scheel 45 to rzadkość na rynku wtórnym – stocznia Scheel Yachts wybudowała zaledwie sześć takich kadłubów. Ze względu na ograniczoną produkcję, wyjątkową jakość wykonania i historyczne powiązanie z Henrym Scheelem, te niestandardowe kadłuby są wysoce pożądane przez żeglarzy, którzy cenią klasyczną architekturę okrętową i są gotowi poświęcić czas na ich poszukiwanie. Są one sprzedawane jako klasyczne jachty turystyczne o dużej wartości, oferując ogromną przestrzeń mieszkalną i dzielność oceaniczną za stosunkowo skromną cenę zakupu w porównaniu z nowszymi jachtami seryjnymi.
Potencjalni nabywcy muszą jednak podejść do zakupu z realistyczną oceną kosztów remontu. Choć konstrukcyjne kadłuby z laminatu są wyjątkowo trwałe, instalacje na jednostce zbudowanej w połowie lat 70. prawdopodobnie zbliżają się do końca swojej żywotności, o ile nie zostały już wymienione. Wymiana instalacji elektrycznej, remonty silnika, wymiana olinowania stałego oraz naprawy zbiorników mogą z łatwością przewyższyć początkowy koszt zakupu jachtu. Dla właściciela gotowego zainwestować czas i kapitał w gruntowną renowację, Scheel 45 stanowi niezwykle satysfakcjonujący projekt, którego efektem będzie solidny, rzemieślniczy jacht zdolny do bezpiecznej żeglugi oceanicznej za ułamek ceny nowoczesnego odpowiednika.
Znane problemy i diagnostyka
Dla osób rozważających zakup Scheel 45, kilka specyficznych, związanych z wiekiem kwestii wymaga dokładnej inspekcji i podjęcia zdecydowanych działań. Głównym punktem uwagi jest mechanizm miecza. Przez dziesięciolecia użytkowania skrzynia mieczowa, sworznie obrotowe i liny fału miecza ulegają zużyciu, korozji galwanicznej oraz porastaniu. Zaniedbany miecz może zablokować się w pozycji podniesionej lub opuszczonej, co wymaga wyciągnięcia jachtu z wody w celu demontażu, inspekcji i przebudowy mocowań miecza oraz układu lin.
Kolejnym obszarem wymagającym starannego zbadania jest pokład. O ile kadłub jest izolowany rdzeniem Airex, o tyle struktura pokładu zazwyczaj wykorzystuje rdzeń z balsy lub sklejki, który może ulec miejscowemu zawilgoceniu i zgniciu w przypadku nieszczelności okuć. Należy zwrócić szczególną uwagę na rozbudowane tekowane relingi stopowe oraz przejścia podwięzi wantowych przez pokład, ponieważ są to częste źródła powolnych, niewykrytych przecieków wnikających w laminat pokładu. (2)
Dodatkowo, oryginalne aluminiowe zbiorniki paliwa i wody słodkiej są podatne na korozję szczelinową i wżery, zwłaszcza jeśli były narażone na stojącą wodę zęzową lub zanieczyszczone paliwo. Wymiana tych zbiorników to poważne przedsięwzięcie, które często wymaga wycinania mebli, choć pełnowymiarowa maszynownia znacznie ułatwia dostęp do urządzeń w porównaniu z konkurencyjnymi jachtami tej wielkości. Instalacja elektryczna, którą właściciele często opisują jako skomplikowany labirynt kabli, zazwyczaj nosi ślady dziesięcioleci amatorskich przeróbek i modyfikacji. Zdecydowanie zaleca się kompletny remont z użyciem nowoczesnych kabli morskich i uproszczonej tablicy rozdzielczej, aby wyeliminować potencjalne zagrożenia bezpieczeństwa.
Modernizacje i ulepszenia
Współcześni właściciele z powodzeniem tchną nowe życie w Scheel 45, przeprowadzając poważne remonty instalacji, wykorzystując obfitość przestrzeni we wnętrzu. Popularną modernizacją jest przejście na duże banki akumulatorów litowo-żelazowo-fosforanowych. Oryginalny przedział na generator zapewnia idealne, dobrze wentylowane miejsce do instalacji nowoczesnych systemów zarządzania bateriami (BMS), mocnych falowników i regulatorów ładowania solarnego, co pozwala żeglarzom na zasilanie lodówek, a nawet klimatyzacji, bez ciągłego polegania na generatorze pomocniczym.
Układ napędowy to kolejny częsty cel modernizacji. Choć osiemdziesięciokonny Ford Lehman to legendarny, długowieczny silnik, niektórzy właściciele podczas dużych remontów decydują się na nowoczesne, cichsze i bardziej oszczędne jednostki. To także idealny moment na zajęcie się dławnicą wału śruby napędowej – wielu właścicieli decyduje się na nowoczesne, bezwyciekowe uszczelnienia wału, aby utrzymać zęzę w idealnej suchości.
Aby poprawić manewrowość w ciasnych miejscach, standardowym projektem modernizacyjnym stał się montaż mocnego dziobowego steru strumieniowego w tunelu, co całkowicie zmienia zachowanie jachtu w ciasnych marinach. Pod pokładem niektórzy żeglarze decydują się na usunięcie oryginalnej wanny w toalecie armatorskiej, przeznaczając tę cenną przestrzeń na bardziej funkcjonalną, osobną suchą kabinę prysznicową lub przekształcając część przejścia do kabiny armatorskiej w dedykowane biuro domowe lub stanowisko komputerowe. (3)
Werdykt
Scheel 45 to klasyczny, solidny jacht oceaniczny, który łączy romantyczną estetykę lat 70. z niezwykle nowatorskim układem wnętrza. Luksusowa kabina armatorska, łatwo dostępne przestrzenie techniczne i dzielny na fali kadłub czynią z niego doskonałą platformę do długodystansowego mieszkania na pokładzie. Choć nie jest to łódź dla osób ceniących prędkość w słabych wiatrach czy bezwysiłkowe cumowanie w marinie, jest to pancerny krążownik, który budzi szacunek w każdym kotwicowisku. (2)
Zalety
- Solidna, wysokiej jakości konstrukcja z kadłubem z przekładką Airex zapewniającą doskonałą izolację termiczną i akustyczną.
- Niezrównana przestrzeń we wnętrzu z wysokością stania 1,93 m, pełnowymiarową maszynownią i osobnym przedziałem na generator.
- Unikalny układ kabiny armatorskiej z prywatną toaletą wyposażoną w wannę oraz osobistą rufową zejściówką prowadzącą do dodatkowego kokpitu na rufie.
- Bardzo stabilny i dzielny morsko, z doskonałym wskaźnikiem komfortu gwarantującym łagodny ruch na ciężkiej fali oceanicznej.
- Uniwersalność i możliwość żeglugi po płytkich wodach dzięki funkcjonalnej konstrukcji z mieczem. (2)
Wady
- Wyraźnie niedożaglowany przy słabych wiatrach, co wymaga pływania na silniku lub używania dużych żagli kursowych przy słabej bryzie.
- Szeroki promień skrętu i trudne manewrowanie w ciasnych miejscach z powodu długiego kilu.
- Bardzo ograniczona produkcja sprawia, że oryginalne modele budowane przez stocznię Scheel są trudne do znalezienia na rynku wtórnym.
- Wysokie prawdopodobieństwo konieczności przeprowadzenia kompletnego remontu instalacji elektrycznej i wymiany zbiorników, jeśli nie zostały one wykonane przez poprzednich właścicieli.
- Wymagający prac konserwacyjnych zewnętrzny teak, w tym rozbudowane relingi stopowe, które mają tendencję do przeciekania, jeśli nie są skrupulatnie utrzymywane.
