Tasarım Amacı ve Konsepti
Brewer'ın Rob Roy 23 için birincil hedefi, gezi yapan bir çift veya tek başına seyreden bir denizci için denizci ve römork dostu bir gezi teknesi tasarlamaktı. Dönemin daha köşeli ve yüksek fribordlu küçük gezi teknelerine doğrudan bir alternatif olarak konumlandırılan Rob Roy 23, zarafet ve sadeliğe dayanır. En belirgin fiziksel özelliği, sudan temiz çıkışlar sağlayan ve direnci en aza indiren kano kıç yapısıdır; bu yapı, tam boyu (LOA) 28,67 fite çıkaran büyük bir cıvadra ve kıç uzantısı (bumpkin) ile eşleştirilmiştir, ancak güverte boyu 22,67 fit gibi kompakt bir ölçüde kalır.
Su hattının altında, tasarımda L şeklinde alüminyum bir sürgü salmayı çevreleyen sığ ve uzun bir sabit salma yuvası kullanılmıştır. Bu konfigürasyon, salma kasasını son derece küçük ve düzgün bir şekilde gizlenmiş tutarak iç yaşam alanını bölmemesini sağlar. Güvertede, Marine Concepts tekneyi sağlam küpeşteler, tutamaklar, cıvadra ve kıç uzantısı dahil olmak üzere kapsamlı bir dış tik donanımla inşa etmiştir; bu da onun klasik gezi yatı karakterini pekiştirir. Güverte altında ise yaşam alanı oldukça geleneksel ve sıcaktır; 48 inçlik oturma yüksekliği (iç yükseklik), zengin ahşap işçiliği, tik ve akçaağaç taban (farş tahtaları) ve açılır bronz lumbuzlar dikkat çeker. Kompakt kuzine bölünmüş ve baş tarafa yerleştirilmiştir; iskelede iki gözlü bir ocak ve sancakta küçük bir evye yer alır. Bunların yanında ana kamarada iki adet düz salon ranzası ve baş tarafta bir deniz tuvaleti bulunur.
Varyasyonlar ve Konfigürasyonlar
Gövde ve çift kıçlı estetik, üretim süreci boyunca tutarlı kalırken, Marine Concepts bireysel sahiplerin ihtiyaçlarına uyacak küçük iç mekân ve arma konfigürasyonları sundu. Birincil kamara düzeni, baş taraftaki kuzine ve tuvalet alanına öncelik veren klasik iki yataklı yerleşimdir. Bununla birlikte, tuvaletin hemen yanına açılı bir tek kişilik yatak yerleştirilen üç yataklı bir varyasyon da üretilmiştir; bu düzen kuzine alanını biraz daraltsa da fazladan bir mürettebata yer sağlar.
Standart yelken planı, fraksiyonel Gunter armalı bir yawl'dur. Ana direk, güvertedeki alüminyum bir tabernacle (direk menteşesi) içine oturtulmuştur, bu da köprü geçişleri veya römorkla taşıma için direğin tek bir kişi tarafından kolayca indirilmesini sağlar. Sabit arması olmayan (unstayed) mizana direği, havuzluk tabanından geçerek kıç uzantısının en arkasına oturur; böylece mizana yelkeni dümendeki yükü dengelemeye yardımcı olur veya demirde rüzgar gülü yelkeni görevi görür. Teknenin bazı versiyonları giz armalı veya sloop olarak inşa edilmiş olsa da, büyük çoğunluğu kendine özgü taba renkli (tanbark) yelkenleri olan klasik yawl armaya sahiptir. Su çekimi konfigürasyonu tüm filoda aynıdır: sığ su çekimli salma, sürgü salma yukarıdayken sadece 1,5 fit çeker ve tamamen indirildiğinde 4,25 fite ulaşarak tekneyi standart bir tekne rampasından kolayca denize indirilebilen mükemmel bir sığ su (gunkholing) teknesi haline getirir.
Yelken Performansı ve Kullanım
Rob Roy 23'ün yelken performansı, kendine özgü tasarım oranlarından ve gövde yapısından büyük ölçüde etkilenir. 108,67'lik deplasman-boy (D/L) oranı ile hafif deplasmanlı bir tekne olarak sınıflandırılır ve hafif rüzgarda bile su üzerinde kolayca kaymasını sağlar. Bu çeviklik, 24,97'lik güçlü yelken alanı/deplasman (SA/D) oranı ile daha da artırılmıştır; bu da tekneyi apaz seyrinde son derece hızlı ve duyarlı kılan güçlü bir yelken-ağırlık ilişkisine işaret eder. Dümende tekne dinamik davranır, küçük rüzgar sağanaklarını doğrudan ileri doğru ivmelenmeye dönüştürür.
Bununla birlikte, 6,92 fitlik dar genişliği ve %29,55'lik nispeten mütevazı balast/deplasman (B/D) oranı, Rob Roy 23'ün kolayca yatan (yumuşak) bir tekne olduğu anlamına gelir. Bu durum, muhafazakar gezi standardı olan 2,0'nin biraz üzerinde kalan 2,13'lük alabora direnci (CSF) oranına da yansımaktadır. Bu nedenle, aktif yelken trimi ve erken camadan vurmak esastır. Neyse ki yawl arma, yelken küçültmek için mükemmel bir çok yönlülük sunar; rüzgar uğuldamaya başladığında tekneyi dengeli ve dik tutmak için ana yelkeni tamamen indirip sadece flok ve mizana ile seyretmek, tekne sahiplerinin sıkça başvurduğu klasik bir taktiktir.
Orsa performansı bu teknenin en büyük sınırlandırmasıdır. L şeklindeki sürgü salma ve bölünmüş armanın yarattığı yüksek rüzgar etkisi nedeniyle tekne rüzgara çok dar bir açıyla giremez (iyi orsa çıkamaz) ve belirgin bir yanal kayma (leeway) yaşayabilir. Ancak rüzgar altında ve geniş apazda rahat bir rotaya oturur. 11,14'lük konfor oranı, onun hareketli bir küçük gezi teknesi karakterini doğrular; dalgalı denizlerde hızlı hareket edip dans edecek olsa da, öngörülebilir çift kıçlı gövdesi, düz tabanlı modern römorklu yelkenlilere kıyasla hareketi yumuşatmaya yardımcı olur.
Bilinen Sorunlar ve Değerlendirme
Klasik bir Rob Roy 23 almayı düşünenler, modele özgü birkaç konuya dikkat etmelidir. En kritik olanı, iç balast yapısıdır. İlk üretim modellerinde Marine Concepts, kurşun parçalarını salma kasasının her iki yanına yerleştirip üzerlerine döküm reçinesi dökerek balastı gövdeye sabitlemişti. Onlarca yıl süren römork taşımacılığı boyunca — özellikle düz kızaklar yerine makaralar üzerinde taşındığında — sarsıntı kuvvetleri bu reçinenin çatlamasına neden olabilir; bu da salma kasası etrafındaki fiberglasta çatlaklara veya iç balastın yerinden oynamasına yol açabilir. Bu bölgenin yapısal çatlaklar, su sızıntısı veya gevşek malzeme açısından incelenmesi ilk değerlendirme adımı olmalıdır.
Dümen sistemi de bilinen bir diğer sorunlu alandır. Orijinal tasarımda fiberglas kaplı alüminyum bir asma dümen veya bazı versiyonlarda kalkabilen bir dümen düzeneği kullanılmıştı. Dümenin içindeki ahşap/metal dolgu su alabilir ve ardından laminasyon ayrışması (delaminasyon) yaşanabilir; bu da fiberglas kabuğun yük altında yarılmasına veya kırılmasına neden olabilir. Ek olarak, kalkabilen dümenin su üstüne çıkma eğiliminde olduğu veya tamamen aşağıda kalmasını sağlayacak yeterli negatif batabilirliğe sahip olmadığı bilinmektedir, bu da dümen dinleme kabiliyetini azaltır.
Son olarak, güverteler uçtan kesme balsa ağacı dolgulu (balsa core) sandviç yapıdadır. İyi yalıtılmamış veya sonradan eklenmiş güverte donanımları, tutamaklar veya çarmıh ayağı geçişleri nemin dolguya sızmasına neden olarak bölgesel çürümelere ve yumuşak noktalara yol açabilir. Alıcılar, özellikle güverteye monte edilmiş tabernacle ve cıvadra bağlantı noktalarının etrafındaki alanlara dikkat ederek güverteyi bir nem ölçer ile sistematik olarak kontrol etmelidir.
Modernizasyon ve Yenilemeler
Rob Roy 23 sahipleri refit projelerinde sıklıkla yardımcı motoru hedeflerler. Teknede, 8 beygire kadar dıştan takma motorlar için tasarlanmış havuzluk içi bir motor kuyusu bulunur. Birçok klasik model başlangıçta bakımı zor, eski ve gürültülü iki zamanlı dıştan takma motorlar kullanıyordu. Modern yenilemeler genellikle servis akülerini şarj etmek için alternatörü olan, hafif, 6 veya 8 beygirlik dört zamanlı bir dıştan takma motorun kurulmasını içerir. Son zamanlarda bazı sahipler, motor kuyusuna düzgünce sığan elektrikli dıştan takma motorlar kullanarak elektrikli tahrik sistemine başarıyla geçiş yaptılar; böylece benzinin gürültüsünü ve kokusunu ortadan kaldırırken, teknenin kolay yürütülen hafif deplasmanlı gövdesinden yararlandılar.
Yüzen dümen sorununu çözmek için, sahipler genellikle modern, ağırlıklandırılmış ve yüksek performanslı, kalkabilen bir dümen sistemine geçiş yaparlar. Özel dümen üreticileri, yüksek hızlarda bile aşağıda kalacak şekilde uygun ağırlıkta yedek palalar imal ederek dümen hassasiyetini ve kontrolünü büyük ölçüde artırmaktadır.
Elektrik ve arma tarafında ise standart modernizasyon projeleri arasında geleneksel kurşun-asit akülerin, kabin üstüne veya kıç korkuluğa monte edilen küçük, esnek güneş panelleriyle mükemmel uyum sağlayan kompakt lityum demir fosfat akü grubuyla değiştirilmesi yer alır. Tek başına seyir güvenliği için, sahipler rutin olarak ana direğe bir lazy jack sistemi kurar ve mandarlar ile camadan halatlarını havuzluğa geri yönlendirerek sert havalarda mürettebatın dar yan güvertelere çıkma ihtiyacını en aza indirirler.
Piyasa Durumu ve Ekonomisi
İkinci el piyasasında Rob Roy 23, klasik bir küçük yat olarak güçlü ve niş bir konuma sahiptir. Yüzden az gövde üretildiği için nispeten nadirdirler ve piyasada çok sık görünmezler. Satışa çıktıklarında ise yüksek kaliteli fiberglas yapılarını, klasik tarzlarını ve ünlü tasarımcı imzalarını yansıtacak şekilde, aynı dönemin seri üretim, düz tasarımlı römorklu yelkenlilerine kıyasla daha yüksek fiyatlara alıcı bulurlar.
Rob Roy 23 için refit ekonomisi, teknenin kompakt boyutu nedeniyle oldukça avantajlıdır. Sabit armayı değiştirmek, yeni yelkenler satın almak veya ahşap restorasyonu yapmak, orta boy bir gezi teknesinin maliyetinin çok küçük bir kısmıyla gerçekleştirilebilir. Ancak çürümüş balsa dolgulu bir güverte veya hasarlı bir salma kasası balastı gibi büyük bir yapısal hasar, profesyonel bir tersaneye yaptırıldığında teknenin piyasa değerini kolayca aşabilir. Sonuç olarak bu tekneler, Ted Brewer'ın en büyüleyici küçük tekne tasarımlarından biri olarak kabul edilen bu yapının ahşap işlerini ve yapısal bütünlüğünü koruyabilen becerikli amatör denizciler tarafından el üstünde tutulmaktadır.
Karar
Rob Roy 23; mantıktan ziyade kalbe hitap eden, nadir, güzel oranlara sahip ve son derece yetenekli bir küçük gezi yelkenlisidir. Şamandıra yarışlarını kazanmak veya marinada içinde ayakta durulabilecek bir yaşam sunmak için tasarlanmamıştır. Bunun yerine kıyı geçişlerini, hafta sonu keşiflerini ve sığ koyları zarafetle, güvenle ve benzersiz bir denizci duruşuyla gerçekleştirebilen, römorkla taşınabilir zarif bir sığ su teknesi olarak hizmet eder.
Artıları
- Olağanüstü estetik çekiciliğe sahip, klasik ve göz alıcı kano kıçlı yawl tasarımı.
- İç mekânı minimum düzeyde etkileyen salma kasası ve sığ su çekimi sayesinde yüksek römork taşınabilirliği ve sığ su (gunkholing) kabiliyeti.
- Kolay tek kişilik kurulum ve direk indirme için tabernacle montajlı ana direğe sahip, kolay yönetilen yawl arma.
- Hafif deplasmanlı gövdesi son derece duyarlıdır ve apaz seyrinde harika performans gösterir.
- Marine Concepts tarafından yapılan, sağlam fiberglas ve kapsamlı tik detaylar içeren yüksek kaliteli üretim.
Eksileri
- Sadece oturma yüksekliği sunan iç mekânı ve dar taban yapısıyla son derece sınırlı iç alan.
- Dar genişliği nedeniyle rüzgarda kolay yatan (yumuşak) yapı, erken ve sık camadan vurmayı gerektirir.
- Ortalama altı orsa performansı; rüzgara girerken belirgin yanal kayma (leeway) yaşanması.
- Sert römork taşıma koşullarına maruz kaldığında çatlamaya ve bozulmaya meyilli orijinal balast reçine tasarımı.
- Orijinal kalkabilen dümenin su alma ve yüzme (su üstüne çıkma) sorunları yaşamaya elverişli olması.
