Freedom 25 — informacje, recenzja, dane techniczne

Założenia projektowe i przeznaczenie

Główną misją Freedom 25 było uproszczenie żeglugi w małej załodze bez rezygnacji z osiągów. Podczas gdy konkurencyjne 25-stopowce z tamtej ery – takie jak Catalina 25, Hunter 25.5 czy regatowy Merit 25 – opierały się na standardowym olinowaniu stałym, zachodzących na siebie genuach i aktywnej pracy załogi na pokładzie, Freedom 25 skupiał się całkowicie na łatwości obsługi. Był skierowany do samotnych żeglarzy, par oraz osób przesiadających się z szybkich łodzi mieczowych, które wciąż chciały mieć możliwość spędzenia weekendu na wodzie.

Projekt wnętrza odzwierciedla ten turystyczny charakter, oferując czysty i zaskakująco otwarty układ jak na jednostkę tej wielkości. Stocznia TPI zastosowała pomalowane na biało grodzie w połączeniu z jasnym wykończeniem z jesionu lub teku, dzięki czemu kabina jest jasna i przestronna, co pozwoliło uniknąć ciemnego, klaustrofobicznego klimatu wielu ówczesnych drewnianych wnętrz. Układ wnętrza obejmuje koję V w części dziobowej, dwie koje rufowe rozciągające się pod kokpitem, kompaktowy kambuz z dwupalnikową kuchenką, miejsce na przenośną lodówkę turystyczną oraz osobną toaletę morską. Choć niska wysokość w kabinie jest typowa dla sportowego 25-stopowca, przestrzeń wewnętrzna wydaje się bardzo funkcjonalna, ponieważ brak pilersu podmasztowego – konstrukcyjnej konieczności na jachtach z olinowaniem stałym – otwiera centralną część mieszkalną.

Wersje i konfiguracje

W trakcie produkcji Freedom 25 przechodził istotne zmiany konstrukcyjne, skupiające się głównie wokół jego innowacyjnego takielunku.

• Obrotowy maszt skrzydłowy (Rotating Wing-Mast): Najwcześniejsze modele wyposażone były w wolnostojący, obrotowy maszt z włókna węglowego o profilu aerodynamicznym. Konfiguracja ta wymagała „rumpla masztu” do kontrolowania kąta obrotu względem bomu, współpracującego z baksztagami przy przenoszeniu dużych obciążeń. Takielunek ten zapewniał wyjątkową aerodynamikę, ale wprowadzał poziom skomplikowania i wymagania konserwacyjne, które odbiegały od idei prostego żeglowania.
• Stały maszt okrągły (Fixed Round-Mast): Aby uprościć konstrukcję, stocznia przeszła na zbieżny, stały, nieobrotowy okrągły maszt z włókna węglowego. Ta wersja całkowicie eliminowała baksztagi i sterowanie obrotem masztu. Aby zrekompensować niewielką stratę sprawności aerodynamicznej pod wiatr, wersja z okrągłym masztem miała maszt wyższy o jedną stopę i bom dłuższy o jedną stopę, co pozwoliło zachować osiągi jachtu.
• Freedom 25 ze sztakslem (Staysail Sloop): Choć standardowy model był prowadzony jako czysty catboat, stocznia oferowała również wersję ze sztakslem. Konfiguracja ta zawierała mały, fok samozwrotny, aby poprawić zdolność ostrzenia pod wiatr i osiągi w słabym wietrze, bez utraty łatwości wykonywania zwrotów przez sztag w pojedynkę.
• Opcje napędu pomocniczego: Standardowe wersje przewidywały montaż zaburtowego silnika na uchwycie na pawęży lub opcjonalny, fabryczny jednocylindrowy silnik stacjonarny Diesel (zazwyczaj Yanmar 1GM).
• Profil kilu: Podwodną część kadłuba wyróżnia głęboki, charakteryzujący się dużym wydłużeniem stały finkil o zanurzeniu 4,42 stopy, połączony z bardzo czułym sterem na pawęży.

Osiągi i prowadzenie

Dynamika żeglugi Freedom 25 charakteryzuje się lekkością, reaktywnością i łatwością kontroli. Przy wyporności wynoszącej zaledwie 3500 funtów, jacht jest lekki i łatwo wchodzi w ruch. Stosunek powierzchni żagli do wyporności (SA/D) na poziomie 18,04 wskazuje na korzystny stosunek mocy do masy, zapewniając doskonałe osiągi w słabym wietrze i szybkie przyspieszenie. Stosunek wyporności do długości (D/L) wynoszący 195,31 plasuje go mocno w kategorii lekkich i umiarkowanych jachtów turystyczno-sportowych, pozwalając mu z łatwością wyprzedzać cięższe jachty o podobnej długości.

Przy stosunku balastu do wyporności wynoszącym 29,29%, jacht opiera swoją stateczność początkową na kształcie kadłuba i wadze załogi. Jednak prawdziwym pięknem wolnostojącego masztu z włókna węglowego jest jego elastyczność. Przy silnych podmuchach top masztu ugina się w stronę zawietrzną, automatycznie otwierając górną część grota i samoczynnie redukując moc takielunku. Sprawia to, że jacht wybacza niezwykle dużo w porywistym wietrze.

Kompromisem w przypadku ożaglowania typu cat jest sprawność przy żegludze pod wiatr. Z powodu braku mocno napiętego sztagu, Freedom 25 nie potrafi ostrzyć tak wysoko jak nowoczesny slup ułamkowy z olinowaniem stałym. Wystarczy jednak odpaść zaledwie o kilka stopni, a jacht łapie wiatr w żagle i rozwija imponującą prędkość. W kursach z wiatrem i w baksztagu Freedom 25 spisuje się znakomicie.

Ta dominacja na kursach pełnych jest potęgowana przez opatentowany przez Garry'ego Hoyta system spinakera „Gunmount”. Spinakerbom przesuwa się w obrotowej tulei zamontowanej bezpośrednio na koszu dziobowym. Pozwala to sternikowi stawiać, robić zwroty przez rufę i zrzucać spinaker w całości z kokpitu, bez konieczności wychodzenia na pokład dziobowy, co pozwala okiełznać żagiel tradycyjnie trudny w obsłudze dla małej załogi.

Wskaźnik komfortu wynoszący 14,41 oraz wskaźnik wywrotności na poziomie 2,24 matematycznie klasyfikują Freedom 25 jako żywy jacht dzienny lub przybrzeżny pocket-cruiser. Wskaźnik wywrotności powyżej tradycyjnej granicy morskiej wynoszącej 2,0 podkreśla, że jednostka ta została zaprojektowana na osłonięte wody przybrzeżne, zatoki i jeziora, a nie do oceanicznych rejsów oceanicznych.

Sytuacja rynkowa i koszty

Na rynku wtórnym Freedom 25 zajmuje wyjątkową niszę. Jest to model bardzo poszukiwany przez wąską, ale oddaną grupę entuzjastów wolnostojących takielunków. Ze względu na swoją specjalistyczną konstrukcję zazwyczaj osiąga nieco wyższe ceny niż przeciętne 25-footery z tego samego okresu, niemniej pozostaje wyjątkowo przystępnym cenowo sposobem na wejście w posiadanie wysokiej jakości kompozytu zbudowanego przez stocznię TPI.

Głównym czynnikiem finansowym dla potencjalnych nabywców jest stan takielunku i żagli. Ponieważ wolnostojący maszt wymaga mocno olistwowanego grota do nadania mu odpowiedniego profilu, wymiana tego żagla może być droższa niż w przypadku standardowego grota na zwykłym slupie. Ponadto znalezienie części zamiennych do wczesnych obrotowych masztów skrzydłowych bywa trudne i często wymaga dorabiania elementów na zamówienie. Właściciele cieszą się jednak z czasem znacznymi oszczędnościami, ponieważ jacht nie posiada olinowania stałego. Nie ma tu want, sztagów, podwięzi wantowych ani ściągaczy, które trzeba by kontrolować, regulować lub wymieniać co dekadę, co drastycznie obniża długoterminowe koszty utrzymania.

Znane problemy i diagnostyka

Choć konstrukcja kompozytowa TPI była niezwykle nowoczesna, wiek i zaniedbania mogą prowadzić do powstania konkretnych usterek.

• Zawilgocenie rdzenia pokładu: Podobnie jak w większości jachtów z tego okresu, pokład i pokładówka zostały zbudowane z rdzeniem z balsy. Zawilgocona balsa jest powszechnym problemem wokół zaniedbanych okuć pokładowych, stójek relingu i kołnierza masztu. Pozostawienie tego problemu bez naprawy może doprowadzić do delaminacji poszycia pod wpływem zamarzania i rozmarzania wody. Naprawa wymaga demontażu okuć, usunięcia mokrego rdzenia z balsy wokół otworów, wypełnienia pustych przestrzeni żywicą epoksydową i ponownego uszczelnienia okuć.
• Pęknięcia powierzchniowe masztu: Często można zauważyć drobne, poziome pęknięcia włoskowate na wykończeniu węglowego masztu, szczególnie w mocno obciążonym obszarze między kołnierzem pokładowym a okuciem bomu. Choć zazwyczaj są to jedynie pęknięcia kosmetyczne w zewnętrznej warstwie farby lub żelkotu, profesjonalna ekspertyza powinna potwierdzić, że nie penetrują one strukturalnego laminatu węglowego.
• Awarie wczesnych systemów obrotu masztu: Wczesne modele z obrotowym masztem skrzydłowym wymagają dbałości o baksztagi i liny obrotu masztu. Zaniedbanie tych systemów lub ostra żegluga z wiatrem bez napiętych baksztagów może doprowadzić do uszkodzenia masztu.
• Przetrymowanie na rufę (ciężka rufa): Modele wyposażone w stacjonarny silnik Diesel cierpią na wyraźne zanurzenie rufy. Ciężar silnika, zbiornika paliwa i akumulatora umieszczonych za grodzią kokpitu sprawia, że rufa siedzi nisko w wodzie. Może to powodować cofanie się wody przez odpływy kokpitu i lekkie ciągnięcie wody przez pawęż podczas żeglugi.

Modernizacje i ulepszenia

Współcześni właściciele z powodzeniem modernizują Freedom 25, aby poprawić jego funkcjonalność i wyeliminować pewne mankamenty projektowe.

• Konwersja na silnik zaburtowy: Aby zaradzić ciężkiej rufie w modelach z silnikiem stacjonarnym, niektórzy właściciele demontują ciężki silnik stacjonarny Diesel i instalują na pawęży lekki 4-suwowy silnik zaburtowy. Pozwala to znacznie odciążyć rufę, przywraca jachtowi zaprojektowaną linię wodną i upraszcza serwisowanie silnika.
• Uproszczenie takielunku i olinowania ruchomego: Wielu właścicieli wczesnych wersji z masztem skrzydłowym decyduje się na uproszczenie takielunku poprzez zablokowanie masztu w stałej pozycji, przekształcając go w konfigurację zbliżoną do standardowego okrągłego masztu, bądź też wymienia olinowanie ruchome na nowoczesne liny z Dyneemy o niskiej rozciągliwości, aby zminimalizować tarcie w organizerach pokładowych.
• Nowoczesne systemy lazy jack: Zastąpienie oryginalnego, prostego systemu lazy jack nowoczesnym pokrowcem typu „Stack Pack” jeszcze bardziej ułatwia zrzucanie dużego, w pełni olistwowanego grota.

Werdykt

Freedom 25 pozostaje wyjątkowym osiągnięciem w dziedzinie projektowania małych jachtów turystycznych, oferując czyste, bezkompromisowe wrażenia z żeglugi w małej załodze. Dla żeglarzy ceniących sobie natychmiastowe, nieskomplikowane wyjście na wodę, którzy wolą czułość mieczówki od ciężkiego, mechanicznego charakteru tradycyjnego jachtu turystycznego, ta jednostka ma niewielu rywali w swojej klasie.

Zalety

• Niezrównana łatwość obsługi: Wolnostojący takielunek i brak olinowania stałego oznaczają brak kabestanów do kręcenia podczas zwrotów oraz zero wydatków na konserwację olinowania stałego.
• Innowacyjny osprzęt do kursów pełnych: System spinakera Hoyt Gunmount upraszcza żeglugę z wiatrem, umożliwiając bezpieczne, samotne prowadzenie spinakera bezpośrednio z kokpitu.
• Wysoka jakość budowy stoczni TPI: Kadłub i węglowy maszt zbudowane przez Tillotson-Pearson są solidne konstrukcyjnie i trwałe.
• Wybaczająca charakterystyka takielunku: Elastyczny maszt z włókna węglowego automatycznie redukuje moc w porywach wiatru, utrzymując jacht stabilnym i łatwym w kontroli.

Wady

• Słabsze ostrzenie pod wiatr: Ożaglowanie typu cat nie pozwala na tak ostrą żeglugę pod wiatr jak tradycyjny slup z olinowaniem stałym.
• Ciężka rufa w modelach z silnikiem stacjonarnym: Fabryczne instalacje silników stacjonarnych Diesel zbytnio obciążają rufę, przez co pawęż siedzi nisko w wodzie.
• Niska wysokość w kabinie: Wymiary małego jachtu turystycznego ograniczają wysokość wnętrza, co czyni go bardziej odpowiednim na weekendowe wypady niż do długoterminowego mieszkania na pokładzie.
• Podatność rdzenia pokładu na wilgoć: Podobnie jak w wielu jachtach z rdzeniem z balsy z lat 80., zaniedbanie uszczelnień okuć pokładowych może prowadzić do lokalnego gnicia rdzenia.